Các Cuộc Cách mạng Từ Tunisia đến Lybia: Phong Trào Đấu tranh Bất bạo động, Các Bài học Lịch sử

Tác giả: Việt Nguyên - Ngày Nay

Thứ tư, 16 Tháng 3 2011 18:34

LTS-BBT Ngày Nay---Từ Bàn Viết Houston là cột mục bàn về các vấn đề thời sự từ chính trị tới kinh tế, văn hóa...do nhà báo Việt Nguyên trong ban biên tập Ngày Nay phụ trách. Ông cũng là một bác sĩ làm việc tại Houston.

Đảng Cộng Sản Trung Quôc (ĐCSTQ) Và Đảng Cộng Sản Việt Nam (CSVN) Chuản Bị Đối Phó

Đầu năm 2011, cách mạng sôi sục từ Tunisia đến Ai Cập, ngọn lửa cách mạng cháy lan qua các nước Trung Đông và Bắc Phi. Cách mạng bắt đầu bởi những người trẻ tuổi, bằng những phương tiện cách mạng truyền thông, mạng lưới thông tin, Face Book, Twitter. Thế giới luôn thay đổi, cách mạng thời nào cũng xẩy ra, như thuyết tiến hóa Darwin. Phương tiện thay đổi theo thời đại từ những tin đồn rỉ tai đến những tiếng trống loan tin qua rừng già Phi Châu cho đến viễn thông, viễn liên, đường giây thép, đường giây điên thoại, tín hiệu Morse. Nhưng cách mạng truyền thông bằng phát minh từ thời Trung cổ, sách báo ấn phẩm, Gutenberg đến mạng lưới tin học hiện đại bị chận lại bằng vũ lực, bằng thuốc súng cũng một phát minh thời Trung Cổ. Cuộc cách mạng bất bạo động ở Bắc Phi bị chận lại ở Lybia bằng bạo lực cổ điển của chính phủ độc tài.

Tại sao Trung Cộng lo ngại?

Cách mạng bùng nổ bất ngờ, cả thế giới không ai nghĩ cách mạng có thể xẩy ra ở hai nước Tunisia và Ai Cập. Hai quốc gia hoàn toàn khác nhau. Nước Tunisia nhỏ, có giai cấp trung lưu đa số có trình độ học vấn cao, với chế độ cảnh sát trị, dân bị kiểm soát chặt chẽ, không ai có can đảm phê bình chánh quyền. Tunisia được chánh quyền Pháp ủng hộ, Paris cần chánh quyền tham nhũng Ben Ali trong 23 năm để chống lại thành phần Hồi giáo quá khích. Pháp cần có một chánh quyền Tunisia ổn định để mặc Tổng thống Ben Ali và đệ nhất phu nhân toàn quyền nhũng lạm. Ngày 14 tháng 1, TT Ben Ali chạy trốn ra khỏi Tunisia đi Saudi Arabia, các nhà ngoại giao chuyên nghiệp bàn: “Ai Cập không phải là Tunisia”. Ai Cập lớn hơn Tunisia, dân số có trình độ học vấn kém. Sinh viên tốt nghiệp đại học không kiếm được việc làm vì “chế độ quan hệ” quan trọng trong một nước ít có kỹ nghệ tư, đã đứng lên làm cách mạng lật đổ TT Hosani Mubarak. Chánh quyền Mubarak độc tài quân phiệt trong 30 năm được Hoa Kỳ ủng hộ vì cần thiết cho cuộc chiến chống khủng bố ở Trung Đông. Tương đối Ai Cập có tự do phát biểu nếu dân không có ý đồ chánh trị, dân được chỉ trích tổng thống nhưng không được tụ họp tổ chức lật đổ tổng thống. Giống như Tunisia, Ai Cập cấm các đảng phái đối lập.

Trước năm 1978, ngoại trưởng Anh, Anthony Eden gọi Đại tá Gamal Nasser là Hitler ở vùng sông Nile nhưng từ sau 78, Hoa Kỳ cần một đồng minh khối Á Rập nên TT Hosani Mubarak đứng vững trên 30 năm sau vụ ám sát TT Anwar Sadat năm 1981. Mặc dù TT Mubarak có chánh sách cai trị không khác Nasser nhưng trong vòng 10 năm qua Ai Cập có cải tổ. Với quân lực trên 460,000 quân, 4000 xe tăng và hàng trăm chiến đấu cơ, quân đội đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế nhưng mạng lưới thông tin hầu như không bị kiểm soát. Báo chí tư nhân phát triển. Tự do hội họp bị giới hạn nếu dính líu với Hồi giáo quá khích nhưng quân đội tương đối chịu cho phép biểu tình. Ai Cập vào thế giới toàn cầu hóa, kinh tế phát triển như đầù tư ngoại quốc và du lịch, nhưng tiền đổ vào gia tài TT Mubarak và các tướng lãnh gây bất mãn cho giới trí thức trẻ trong một nước có tổng sản lượng quốc gia mỗi đầu người khoảng 6,400 Mỹ Kim tương đương với Trung Cộng.

Cuộc cách mạng ở công trường giải phóng (Tahrir) là một cuộc cách mạng bất bạo động đẹp. Quân đội nhận 1.3 tỷ Mỹ kim viện trợ mỗi năm từ Hoa Kỳ đã đứng ở thế chờ “trai cò tranh nhau, ngư ông đắc lợi”. Bạo động cao độ chỉ xẩy ra vào ngày 2/2/2011 khi xung đột xẩy ra giữa hai phe ủng hộ và chống đối. Những người biểu tình có trình độ văn hóa cao, tổ chức không người cầm đầu nhưng can đảm, có kỷ luật và tinh thần tự giác, giữ sạch sẽ công trường. Điều mà Hoa Kỳ và Do Thái lo sợ là tổ chức “anh em Hồi giáo” đứng sau lưng cuộc cách mạng đã không xẩy ra, tổ chức Muslin Brotherhood tham dự nhưng không phải là đa số. Vai trò của họ ở Trung Đông không rõ ràng, cho đến nay nó là tổ chức bất bạo động, ở Tunisia lãnh đạo đảng Phục Sinh là người của tổ chức M.B., ở Jordan tổ chức này được công nhận và Hoa Kỳ đã bí mật đi đêm với tổ chức này từ năm 1953 với chánh quyền Eisenhower. Cuộc cách mạng thuần túy xuất phát từ lòng dân để “không thể chỉ Do Thái là nước dân chủ duy nhất ở Trung Đông”.

Cách mạng đã tạm dừng lại ở Lybia, nơi người hùng Đại tá Qaddafi đã cầm quyền trên 41 năm, tài trợ khủng bố, gây chiến tranh khắp Phi Châu. 25 năm trước nhóm Qaddafi đặt bom ở Bá Linh, nhân viên ngoại giao giết nữ cảnh sát Anh, Mật vụ bắn rơi phi cơ hãng Pan Am. Hoa Kỳ và khối G8 làm lành với Qaddafi để trao đổi với chương trình nguyên tử ở Pakistan, nay người hùng Qaddafi nhất định trở thành thánh tử đạo khiến TT Barack Obama phải đối đầu giữa quyền lợi “dầu hỏa và máu”.

Cách mạng dừng lại ở Lybia, nội chiến bắt đầu, chánh quyền Obama can thiệp vào nội tình Lybia, nhưng thay đổi chánh sách khác với lời phát biểu trong bài diễn văn trước quốc hội đầu năm 2011 “ủng hộ dân chủ”. Mỹ sẽ ủng hộ các chánh quyền độc tài đồng minh với Hoa Kỳ nếu các chánh quyền này sẵn sàng cải tổ.

Cách mạng dừng lại ở Lybia nhưng gây lo sợ căng thẳng ở Trung Cộng. Ngày 12/2/2011 sau khi TT Hosani Mubarak từ chức ở Ai Cập, bộ chánh trị đảng CS Trung Quốc đã họp đặc biệt ở Bắc Kinh bàn về các diễn biến chính trị ở Trung Đông, chi tiết được tiết lộ qua một bí thư đảng bộ, phổ biến trên mạng lưới thông tin Boxun (đã bị đóng cửa) cho thấy chánh quyền Trung cộng đặt nặng về tuyên truyền: ngưng tất cả các báo cáo, phê bình, bàn luận kể cả trên thông tin mạng lướI về Ai Cập và các nơi khác, tăng kiểm soát và ngăn chặn các Blog và diễn đàn, tất cả báo chí và thông tin phải theo Tân Hoa Xã. Bộ tuyên truyền nhấn mạnh “tất cả những rối loạn hiện nay gây ra do Hoa Kỳ đứng sau lưng các phần tử chống đối”. Đồng thời, Đảng sửa soạn đóng cửa một số mạng lưới. Sau đó TC bắt giữ các nhà đối kháng kể cả các nhân vật trong Hiến chương 08, các LS nhân quyền bị bắt, thẩm vấn “cưỡng ép uống trà” với công an.

Ngày 19/2/2011, Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đến trường Đảng huấn thị cho các bộ trưởng, tỉnh trưởng, bí thư đảng, nhấn mạnh đến sự ổn định xã hội, quá trình huy hoàng và thành tích đảng CS cùng “ý thức hệ” luôn luôn đúng của Đảng. Ông Hồ Cẩm Đào nhấn mạnh ba điểm: kiểm soát thông tin mạng lưới, điều chỉnh xã hội mạng lưới, hướng dẫn quan điểm quần chúng để xã hội đi về “đường hướng lành mạnh”. Ông Hồ Cẩm Đào sau đó tăng ngân sách nội an, lần đầu tiên trên thế giới có một quốc gia với ngân sách bộ Nội vụ và Công An cao hơn ngân sách Quốc phòng, phòng thủ chống ngoại xâm !

Đảng Cộng Sản Việt Nam và Bộ Chính trị cũng có những buổi họp tương tự và hành động giống như đàn anh phương Bắc, bắt Bs Nguyễn Đan Quế, nhà Blog Điếu Cày v.v...

Mặc dù chưa có bằng chứng quần chúng ở Trung Hoa và Việt Nam sẵn sàng cách mạng Hoa Lài nhưng mô hình Trung Quốc lung lay. Trung Cộng từ trước đến nay vẫn cho rằng dân ưng thuận chế độ độc tài để phát triển kinh tế, các thành phần đối kháng đòi hỏi dân chủ và nhân quyền vì bị ảnh hưởng chống TQ của thế lực ngoại bang Hoa Kỳ nhưng nếu lý luận ấy đúng tại sao bạn của người Mỹ, TT Mubarak lại bị lật đổ và nếu mô hình xây dựng kinh tế với chế độ độc tài đúng thì tại sao nhà độc tài Ben Ali đi theo đường hướng độc tài với thành công kinh tế ở Tunisia lại phải bỏ của chạy lấy người? Cách mạng dừng lại ở Lybia và thành phần tranh đấu ở VN có thì giờ nghiên cứu và suy ngẫm lại phong trào tranh đấu bất bạo động.

Bài học lịch sử phong trào tranh đấu bất bạo động

Phòng trào tranh đấu bất bạo động thành công nhiều nơi trên thế giới trong nhiều thập niên qua. Nói đến phong trào là người ta nghĩ ngay đến Thánh Gandhi, người đã tranh đấu dành độc lập cho Ấn Độ năm 1915 mặc dù trong cách mạng Hoa Lài từ Tunisia đến Ai Cập, tên ông không được nhắc đến. Phong trào không ấn định qui tắc. Ông Gene Sharp liệt kê 198 phương pháp bất bạo động. Những yếu tố giúp thành công từ Gandhi đến Martin Luther King và qua đến Lech Walesa ở Ba Lan, nằm trong chiến lược, chiến thuật, viễn kiến, tài lãnh đạo, tổ chức và sự ủng hộ của quần chúng. Lòng dân đóng vai trò quan trọng nhất nhưng báo chí, đài truyền hình và mạng lưới là những phương tiện hữu hiệu.

Phong trào muốn thành công phải có mục đích rõ ràng, phải “biết địch biết ta trăm trận trăm thắng” như binh thư Tôn Tử, phải uyển chuyển có khi phải thương thuyết, nói chuyện, trao đổi hay như “buôn bán” như cuộc thương lượng đằng sau hậu trường giữa Hoa Kỳ và TT Hosani Mubarak. Thánh Gandhi gọi ý tưởng dân sự bất bạo động là phương pháp ý thức để chống lai sự bất công, ông đã thành công khi thử áp dụng phương pháp bất hợp tác chống lại sự kỳ thị đối với người Ấn ở Nam Phi và đem về áp dụng ở Ấn. Ông học được bài học và đã hối tiếc trong thời gian tình nguyện phục vụ trong quân đội Anh năm 1899 qua trận chiến Boer, giữ vai trò tuyển mộ tân binh và đoàn cứu thương. Trong hồi ký ông viết “tôi không thể biện hộ được hành động của tôi trong thời gian ở Nam Phi trên bình diện bất bạo động”. Ông biết lợi dụng yếu điểm của người Anh. Đế quốc Anh đang phải đối phó với sự đòi hỏi dân chủ của người Anh ở tại quê nhà. Sự khôn ngoan về chánh trị của ông đưa đến sự hợp tác giữa Ấn Độ và Anh dựa trên tinh thần dân chủ. Đảng Quốc Gia Ấn Độ lớn mạnh thách thức với chánh quyền Anh ở Ấn Độ, đến cuối Thế chiến thứ 2, đảng thành lập được một chánh phủ độc lập. Ngoài phương pháp bất bạo động, thánh Gandhi đề xướng “sức mạnh tinh thần” Satyagraha đưa đến sự tự hào và hãnh diện riêng cho dân Ấn khiến người Anh không thể cai trị một dân tộc với tinh thần yêu nước cao độ.

Tinh thần tranh đấu bất bạo động của Thánh Gandhi đã ảnh hưởng đến Mục sư nhân quyền da đen Martin Luther King. Thập niên 1960, Mục sư King đã thành công qua chiến thuật khiêu khích địch dùng những phương pháp tàn bạo để đàn áp biểu tình khiến báo chí và quần chúng đứng về phe ông. Năm 1963, biểu tình ở Birmingham tiểu bang Alabama bị giám đốc cơ quan An Ninh Công cộng, Connor, đàn áp bằng súng nước, gậy chăn trâu bò, sự tàn nhẫn của ông Connor trên đài truyền hình đã khiến dân Mỹ có thiện cảm với ông King. TT Lyndon Johnson đã ký luật Nhân quyền năm 1964. Phong trào nhân quyền đã biết đánh vào yếu điểm của chính quyền Hoa Kỳ, sau thế chiến thứ hai luôn luôn nhấn mạnh đến Nhân quyền trên thế giới. TT Franklin Roosevelt trao đổi với người da đen về Nhân quyền cho người da đen để lấy sự ủng hộ của đảng viên dân chủ miền Nam.

Cách mạng Đông Âu 1989 thành công nhờ các tổ chức tranh đấu chống cộng sản Sô viết ở Ba Lan và Tiệp Khắc nghiên cứu phương pháp đấu tranh của phong trào nhân quyền của người Mỹ da đen. Họ đã học được từ những bài học thất bại năm 1968, năm “Mùa Xuân Tiệp Khắc” phong trào tranh đấu bất bạo động dưới sự lãnh đạo của Alexander Dubcek. Năm 1968 tất cả phong trào sinh viên tranh đấu đều thất bại kể cả phong trào sinh viên Pháp ở Sorbonne chống TT De Gaulle. Sô Viết từ chối thương thuyết, ngày 20/8/1968 xe tăng Sô Viết xâm lăng Tiệp. Điều đặc biệt là trong cuốn sách “Post War” của sử gia Tony Judt, các chánh phủ liên hiệp với Cộng Sản ở Âu Châu đều thành công, vì vậy Sô viết phải đàn áp không dám bầu cử tự do. “Liên hiệp với Cộng sản là tự sát” chỉ là huyền thoại của CSVN khác với TT Francois Mitterand đã lập chánh phủ liên hiệp ở Pháp và dẹp hẳn CS.

Năm 1989 một lần nữa nhân dân Ba Lan và Tiệp Khắc đứng dậy. Những người yêu chuộng tự do được TT Ronald Reagan và Giáo hoàng John Paul II ủng hộ, Vaclav Havel và Lech Walesa là những người hùng, họ có tài lãnh đạo đứng chống đỡ áp lực đàn áp của Cộng sản. Lần này Tổng bí thư Michel Gorbachev không đưa xe tăng qua Ba Lan và Tiệp Khắc. Họ thành công nhờ sự can đảm và tài lãnh đạo nhưng cũng có những sự thương lương và đối thoại. Năm 1980 phong trào công nhân “Đoàn kết” mạnh, bị chính quyền Sô Viết và Ba Lan xem là mối đe dọa cho Chính quyền Cộng Sản, năm 1981 Thủ tướng Ba Lan Wojciech Jaruzelki đàn áp phong trào, thiết lập thiềt quân luật, nhốt Walesa và hàng ngàn đối lập.

Năm 1988 đình công xẩy ra khắp nơi, năm 1989 tù nhân được ân xá.

Từ năm 1985, TBT Gorbachev lên cầm quyền muốn thay đổi chánh quyền Sô Viết, có ý định dân chủ, nên phong trào “Đoàn kết” tự tin thương thuyết với tướng Jaruzelski. Kết quả thương thuyết là tướng Jaruzelski mất quyền. Ông Walesa bị các thành phần đấu tranh xem là mềm mỏng với cộng sản nhưng ông cương quyết thương thuyết và giữ chính sách bất bạo động. Mặc dù vùng Ba Lan, Tiệp Khắc và Belarus v.v. được xem là vùng “tắm máu” trong thời kỳ chiến tranh thế giới thứ hai và thời kỳ CS Sô Viết nhưng người Ba Lan và Tiệp Khắc không hận thù cá nhân, không có sự tắm máu, không có sự bới móc thù oán khi ông Walesa lên cầm quyền. Một năm sau, các nhà lãnh đạo Cộng sản Ba Lan Tiệp Khắc, không bị trừng phạt, vẫn giữ được vị trí xã hội, kinh tế của họ trong chế độ mới. Cách “giải phóng” của người Ba Lan được xem là phương pháp đẹp nhất chấm dứt chế độ cộng sản ở Âu Châu, không có nạn trả thù và trại học tập cải tạo.

Phong trào tranh đấu bất bạo động đã thất bại ở Miến Điện năm 2007. Bà Aung San Suu Kyi sau này bị chỉ trích vì bà đã quá cứng rắn khi từ chối thương thuyết với chánh quyền quân nhân Miến Điện.

Phong trào đấu tranh bất bạo động thất bại tại Quảng trường Thiên An Môn năm 1989 ở Bắc Kinh. Chánh quyền Trung Cộng đã dùng quân đội đàn áp những người biểu tình. Các ông Lưu Hiểu Ba và các nhà tranh đấu nhân quyền ở Việt Nam và Trung Hoa đang nghiên cứu những cuộc cách mạng bất bạo động qua những biến cố hiện thời và những bài học lịch sử.

Đảng CSVN cũng nghiên cứu lịch sử với cái nhìn khác, như Thomas Mann viết mỉa mai “thời Trung Cổ thật buồn cười, dân chúng lật đổ các bạo chúa rồi thay thế họ bằng những ông hoàng”. Các ông vua trong đảng CSVN đã “đưa những ông hoàng nhỏ” của họ vào Bộ Chánh trị, họ đang gieo những hạt mầm xấu.

Việt Nguyên

6/2/2011

Comments

Gửi bình luận